rocket launch space discovery

Bi we ez dîn im? Belê vê pirsê ji niviskarê biyogrfiya xwe dipirse, ne ku niviskar jê pirs dike ew ji niviskar dipirse…

Elon Musk

Werin em wê rewşê xeyal bikin. Tu (Şirîke) şîrketek ava dikî, ne şev ne jî roj a te heye, tu her dem dixebitî û şîrketa xwe mezin dikî hineka dikî şirîkê xwe û vebêrder pere didin ji bû şîrketa te, li ser ruyê dunyaye di nav 200 heb dewêla de xelq dikare bi saya te senc (Dayîn) wekî kartên bankayê bikarbînin yanî Paypal, û di dawiyê de tu vê şîrketa xwe 1.5 milyar dolarî difiroşî, piştî vê firotinê 165 milyon dolar pereyên germ dikeve bêrîka te, heya emrê te hebe tu dikarî nexebitî jî tu dikarî bi awayekî aram bijî, lê ew çi dike? Bi lez ji xwe çend berecot erd distîne û dora wî têl dike, heger ku hûn wisa bifikirin, ne dîn in hoker hûn pir jîr in, lewra yê dîn di şûna erd de diçe fabrîqeya roketan ava dike, belê Elon Musk diçe perê berîka tev dide ji bo fabrîqeya roketan, têrê nake diçe çend hezar dolarên kompera xwe jî derdixe û di sê endûstriyên cûda de ji sê şîrketan par distîne ji xwe re. 10 milyon dolara dide Solarcity (Enerjî) 70 milyon dolar dixe şîrketa Tesla wesayitê bi cereyan 100 milyon dolar jî dixe SpaceXê. Her sê jî pir bi rîsk in lê armanca her sê yan jî yek e, ev armanc çi ye em ê di dawiyê da fehm bikin miraq nekin. Yên di  Silicon Valley yanî li Warê Sîlîkon ê de dixebitin perê ku dest dixin dîsa ji bo tiştên teknolojîk xerc dikirin, mînak Steve Jobs şirîkek Aplle ê ye, lê erka xwe tenê ji bo tiştên teknolojîk dike lê Elon Musk serê bilind kir û çav berda asîmanan. Belê divê tu ne bi şîrketan re ger tu bi dewletan re reqabet bikî, DYA, Rûsya û Çîn li hemberê te. Werin em xeyalê xwe berdewam bikin, ji bo şîrketek fezayî ava bikî tu yê çi bikî? Wê pêngava te ya ewil çi be ango wê çawa be? Tu yê 100 milyon dolar daynî li ser masê û şîrketek yanî NASA ya ku di salê de dahata wê 19 milyon dolar e re reqabet bikî.

Elon Musk çi kiriye? Bi lez çi qas pîrtûk û kovarên li ser feza û roketan hebe dixwîne, xwe kiriye hakimê hemî van mijaran, paşiyê dema ku şîrketa xwe ava dike endezyarê ku serî lê didin re bi şexsê xwe hevdîtin dike, ji ber ku zana ye li gorî pêşniyarê endezyara ew jî fikrên xwe pêşniyar dike. Nexwe pêşiyê li ser feza û roketan pir dixwîne û bingeha xwe amade dike dûre hemî mirovên jîr li dora xwe kom dike û dest bi pratîkan dike jixwe  SpaceX ê weha ava dike lê çawa hatiye ava kirin na çima hatiye ava kirin bala meriv dikişîne, wisa tînin ziman ku di diunyayê de karên herî zor zanista roketan e, Elon Musk dikaribû li kêfa xwe binihêriya lê wî rêya zehmet hilbijart, ji pirî endezyaran re rêya kar vekir, di pişta van hemî tiştan de vîzyonek mezin heye, dibe ku rojek li Marsê koloniyek ava bikin, mirov xwedî vîzyon û klas be weha ye. Ofîsa Elon Musk li Los Angelesê di nava Şîrketên SpaceX ê de ye û di eywana ku diçe ofîsa wî de du wêneyên balkêş hene, li aliyê Çepê wêneya Marsê ya niha ango ya cemidî û xweliya sor heye li aliyê rastê jî Mars a xeyalî ango ya ku mirov li wê derê dijîn ya şîn û bi behr heye, belê armanca Elon ev e ku Marsê bîne vê halê. ” Bizanebûyîna ku mirovahî xwedî dahatûyeke ronak e ez ê mirinê hilbijêrim” Elon Musk. hûn bawer bikin an nakin ew bi we maye lê daxwaziya wî ev e. Şîrketeka wî ya din jî heye bi navê Tesla, wesayitên ku bi cereyanê dixebitin çêdike, baş an jî xerab em nizanin wê nikaribe bi markeyên wesayitên ji rêzê re reqabet bike wê têk biçe wesayitên wî pir buha ne, tu kes nastîne filan û bêvan pir tişt hatin gotin û tên gotin em van gotinan bidin aliyekî wesayitên ku çêdikin ma ne pir xweşin?

Ji dîzayna wê bigire heya teknolojiya wê gelek tên ber çevan û gelek dilê meriv dixewrînin, ne tenê dîzayn an jî teknolojiya wan wesayita di bingeha wan da dîsa ew vîzyona mezin heye, hemî patentê ku ji bo tesla hatine amade kirin ji hemî xelqê re vekiriye, kî bixwaze dikare rahijê û dikare lê zêde bike, hetta raqîbên modela Tesla jî dikarin rakin wan patenta û yên ji Tesla baştir û xweştir jî bikin. Qey ev mirov dîn e, çima wisa dike, wexta jê dipirsin weha bersiv dide: Em di keştiyeke qulqulîkî de  qala dunyayê dikin, av dikeve nav vê keştiyê me bi Tesla ji bo vê avê vala bikin wekî elbek amade kir heger hun bin hun dîzayna vê elbê parvenakin?”  Erê di wê vîzyona wî ya mezin de tirs heye, ji bo pêşeroja dunyayê ditirse, ji bo çareseriya germbûna goganî dixwaze ji enerjiyên wekî tav û avê bikar bîne, welhasil hê pir tişt hene. Belê heya niha me tenê qala jîrbûn serkeftin û kar û barê wî kirin, her çi qas niha welatiyê emerîka be jî Elon bi eslê xwe Efrîqî ye, di dinyayê de li cîhê ku herî li paş maye ji dayik dibe heya 17 saliya xwe jî li başûrê Efrîqa dijî, di nava tinebûn û şerên eşîran de zaroktiya wî derbas dibe, li gorî ku di pîrtûka biyografiya wî de dinivsîne rojê 18 seetan pirûkan dixwîne, xwendina pîrtûkan jê re tiştek rêzê ye hetta carna dawiya heftê 2 heb pirtûkan qedandiye û tiştek din li ciyê ku dijî di pîrtûkxaneya wê derê de çiqas pirtûk hebin hemiyan dixwîne hetta bi zorê ji pirtûkxanevan pîrtûkên nû dixwaze. Elon Musk wiha jî dibêje ansîklopediya Brîtanîca pir hêz da min, vî tiştî ji min re go: Di derheqê ku em tiştek nizanin de em tu tiştek nizanin. Wexta li emerîqa dibistana bilind dixwîne sê tişta ji xwe ra dixe xebat, Înternet, Enerjiya paqij û Feza, û armanca wî ya herî mezin jî ev e ku bi roketên SpaceX ê rêwîtiya fezayê bike û mirovan bibe Marsê û bîne. Ji bo temaşekirina we zor spas, heya vîdeoyek din bimînin di xêr û xweşiyê de.

Kurdish Space