OPTîMîSTîK NîHîLîZM

Yasemîn Dervîşoglu

Hebûna mirovan tirsîner û tevlihev e. Di çend sed hezar salên berê da em hişdar bûn û xwe li cihek ecêb dîtin.
Ev der bi heyînen din tijî bû. Me dikaribû hinekî ji wan bixwin, hinek ji wan jî dikaribûn me bixwin.
Tiştên şileyî hebû ku em dikarin vexwin; tiştên ku em bikaribin bikar bînin ji bo tiştên zêdetir çê bikin.
Li ezmanan di çaxê rojê de, goga biçûçik û zer hebû ku erda me germ dikir. Ezmanê şevê jî bi ronîyen spehî tijî bû.
Ev cîh bi aşkere ji bo me hate afirandin. Tiştek li jor me temaşe dikir û em li male bûn. Ev jî jer, pir kêmtir tirsîner û tevlihev kir.

Lê her ku em pîr bûn, em li ser cîhan û li ser xwebûna xwe zêdetir hîn bûn, em hîn bûn ku wan ronîyên xweşikî diçirisin ne ji bo me bûn, ew jixwe wisa ne.

Em hîn bûn ku em ne li navenda tiştê ku em “gerdûn” dibêjin, û em ramiyan ku ew jî pir kevntirîn e.

Em hîn bûn ku, em ji gelek tiştên biçûk û mirî hatine afirandin, ên ku ”çê”dikin tiştên mezintirîn û nemirî ye, ji ber hîn sedeman. ew ku di diroke de ku berê ji mîlyar salan zêdetir diçe, em bi tenê qonaxekê demboriya din in. Em bi hejmetkarî hîn bûn ku em li ser parçika şile tozê dijin, ên ku li derdora stêrkek bi mezinahiya navîn digere û li deverek bedengî di milekê galaksîyek navendî de, û ev kom bi têne yek ji hezar koman, wan bi hev re “supercluster”a galaksiyê pêk tînin. lê hîn jî “supercluster”a xwe bi tenê yek ji hezaran e, ye ku tiştê em jê re “gerdûna dîbar” dibêjin pêk tîne.

Gerdûn dikare mîlyon carî mezintir bibe, lê em tu carî nikarin hîn bibin. em dikarin hewl bidin peyvên mina du sed mîlyon galaksî an trîlyon stêrk an jî bazîlyon gerstêrk bikar bînin, lê hemûya wan hejmaran nayê wateye tiştekî.
mejîyê me nikare van têgihan bigihêje. Gerdûn zehf mezin e. Gelek ji wê heye.

Lê mezinahiya, têgihîna hêrî dijwar a ku divê em pê re mijûl bibin nîne. ew wext e; an jî rasttir e ku wexta me ye.

Ger hûn têra xwe bişens bin û sed sal bijîn, pênc hezar û du sed hefteya we heye ji bo jiyîn ê. Ger niha tû bist û pênc salî be, vê gavê se hezar û neh sed hefteyen tê mane. Ger tû yê di heftê salî de bimire, wê gave du hezar û sê sed û çil hefteye tê mane, pir zêde dem heye, lê her wiha… ewqas nin e.

Paşê çi? demajoyen tê ye bîyolojîkî dê dest bi hilweşine bike, nimûneya dînamik e te dê dev ji dînamîkbûnê berde. Ew ê dewam bike hilweşin heya ku tiştek ji te nemÎne. Hîn kes bawer dikin ku beşeke me heye ku em nikarin bibînin an jî bipeyîvin, lê tu awaye me nin e ji bo hîn bibin. Ji ber vê yeke ev jiyan dikare ev qas bibe û em dikarin hertim mirî bimînin.

Ev kêmtir tirsnak ê ji ya xuya dike, her wiha; ger tû bîr neke 13,75 mîlyar sal ku derbas bû berê hebûna te, vê gavê trîlyon û trîlyon û trîlyon salan ku derbas bibe piştî tu çû yê bibe tu tişte ji ber ku tu tune ye.

Çavên xwe bigire. Heyanî yekê bijimêre. Ev e… Çawa bêdawîtî hîs dike. Bi qasî ku em dizanin, di dawiya gerdûnê xwe bi xwe bimire û tu tiştek ê careke din neguhere.

Ev li gelek kesan metirsiya hebûnê sedem dibe, û dibe ku çend hûrdeman dawî alikarî nebe jî. Ji ber vê yeke, ji bo carekê, em dixwazin ku awayekê din teklîf bikin ji bo ditîna van tiştan: nêrîneke nezanist, subjektîf, felsefeya Kurtzgesagt, heger tu dixwazi, ji kerema xwe bigre vê têgihîna bi guman, em nizanin tiştek betir ji te di derheqe hebûna mirovan.

Em ê rawestin li hember tirsa hebûnê bi nîhîlîzma xweşbîn.

Wateya wê çi ye? Bi kurtasî, ew xuya dike gelek nemimkune ku 200 trîlyon stêrk ji bo me hatine çêkirin. bi awayekî, ew hîs dike wekî henekek herî zalim e. Bi me re hat listîn di hebûna me de. Em baldar bûn bi têne ji bo fehm kirin ku vê çirok ne di derheqe me de ye.

Her çiqas zanîn li ser elektronan û kaniya hêzê şane xweş e, zanistan gelek tişt nekirin ji bo van tiştan kêmtir xemgin bikin. Baş e, le niha çi? Bi têne şansekê te heye li jiyanê, ku ev tirsê dide, lê ew jî te azad dike. Ger ku gerdûn bimire ji ber ku germ, her rûreşiya ku tu dikişîne di jiyana xwe de dê were jibîr kirin. Ji ber ku her şermek te, ne giring be di dawiye de. Her tişte nebaş ku tu kir ê betal bibe.

Ger ku jiyana me her tiştê ku em xwedî bûn, wê gave jiyana me de tiştek tenê giring e. Ger tu prensîpe gerdûne tune be, bi tenê prensîpen ku me li ser biryar daye giring e. Ger armanca gerdûnê tune be, wê gavê em dikarin dîkte bikin armanca wê çi ye.

Mirov bêguman di nokteyekê de ji hebûna xwe berdidin, lê belê em ê bikin, em dikarin xwebûna xwe û cihanê li derdora xwe bikolin. Em dikarin biceribinin hestên xwe. Em dikarin biceribînin xwarin, pirtûkan, rojhilatin û bi hevre bûyin.

Rastiyeke ku em dikarin di derheqe van tiştan bifikirin ji xwe bêkêmasî ye.

Ew hêsan e ku difikirin xwebûna xwe wekî ji her tişte veqetandî, Lê ev rast nine. Em bi qasi gerdûnek in wekî stêrkek notronî an qulikek reş an jî nebûlokek. Çetir e ku, bi rasti, em beşa ku dikari bifikirin û hîs dikin: organê navendî yên gerdûnê.

Em di meydanekê listîke bi mezinahiya gerdûnê de bi tevayî azad in. Ji ber vê yeke em jî bikarin armanc bikin ku bextewar bibin û di nav stêrkan de cûreyeke utopya ava bikin.

Em her tiştê ku em dikarin bizanîbin fêr nêbûn. em nizanin ku rêziken gerdûnê çima wisa ne? jiyan çawa ava bû? jiyan çi ye?

Em nizanin ku hişmendî çi ye an jî em di gerdûnê de tenê ne. Lê em dikarin hewl bidin ku hîn bersivan bibînin.

Bi mîlyaran stêrk hene ku em dikarin werin, nexweşiyên hene ku em ê baş bikin, mirov hene ku em dikarin alikarî bikin, hestên bextewar heye ku em ê biceribînin, û listîkên videoya heye ku em dikarin xelas bikin. Pir tişt heye ku bikin ji bo me.

Ji ber vê yeke, bi kurtasî, ew gengaz e ku tu bikar tînin dema gelek mezin e ku ji bo te peyda bû. Ger ku ev şensê me ye yek ji jiyanê ye, tu sedem tuneye ji bo kêf nekin û bextewar nejîn.

Ev bonus puan e ger ku te jiyan ji bo mirovên din baştir kir. zêdetir puanan wergire. Ger ku te alîkariya avakirina împaratoriyek mirovî ya galaktîk bikî, tişten ku sedem dibe xweş bike. Tu dikari biryarê bide ku ev jiyan tê çi wateye li gori te?

Çavkanî