medication pills isolated on yellow background

TANSIYON

Mustafa Onal

Tansiyon, ji pestoya xwînê ya di rehên xwînber de tê gotin.

Di pîvana tansiyonê da li pestoya xwînê ya mezin (sîstolîk) û pestoya xwînê ya biçûk (diyastolîk) tê nihêrin.

Ji bo tansiyona asayî, bi gelemperî, rêjeya 120/80 mmHg tê pejirandin.

Li ser rêjeya tansiyonê hinek pêkerên (faktorên) bibandor hene. Çi ne ev pêker?

  • Xwarin û vexwarin
  • Awayên jiyanê yên ji hev cuda
  •  Zayend
  • Temen (emr)
  • Cudahiyên xwezayî û avhewayî
  • Hinek cureyên nexweşiyan: Nexweşiyên dil û rehan, nexweşiyên gurçikan û hwd.
  • Bêhntengî (stres): Êş û jana giyanî
  • Ducanîtî
  • Bêtevgerî

Hîpertansiyon: Tansiyona mezin. Li vir rêjeya tansiyonê 140/90 mmHg’î derbas dike.

Nîşanên Hîpertansiyonê:

  • Sergêjbûn û serêş
  • Êşa sîngê
  • Pozxwînbûnî, ji bêvilê hatina xwînê
  • Xumam û cot dîtin
  • Bêhnçikandin (bêhntengî)
  • West, bêmecalî
  • Zêde zêde hatina mîzê
  • Di nig û çîpan de werm
  • Êşa dil, pirsgirêkên avêtina dil
  • Xwêdana zêde

Sedemên Hîpertansiyonê:

  • Zêde zêde bikaranîna xwê
  • Nexweşiya şekir
  • Kolesterola zêde: Kolesterol, pirtikên rûnî ne û di nav xwînê de ne.
  • Nexweşiyên dil û gurçikan
  • Ducanîtî
  • Qelewiya zêde (obezîte)
  • Bikaranîna xwarin û vexwarinên serxweşker, bikaranîna çixareyê
  • Tengbûna cihê dil ê xwînbera sereke (aort) jê derdikeve.

Hîpotansiyon: Tansiyona biçûk. Rêjeya tansiyona biçûk ne misoger e lê bi gelemperî 90/60 mmHg tê pejirandin.

Nîşanên Hîpotansiyonê:

  • Sergêjbûn, bêhişketin
  • Dillihevketin, dilxelîn
  • Tîbûna neasayî
  • Kêmasiyên lêhûrbûnê (konsantrasyonê)

Sedemên Hîpotansiyonê:

  • Dilhêdîbûn (bradîkardî), dilrawestîn (krîza dil)
  • Pirsgirêkên hormonan
  • Kêmbûna şekirê xwînê (hîpoglîsemî)
  • Kêmvexwarina avê
  • Ji laş zêdejêçûna xwînê
  • Vegirtina êşan (enfeksiyon)
  • Bêxwînî (anemî)
  • Kêmbûna xwê

Ji bo pirsgirêka tansiyonê ji kerema xwe re ji pisporan alîkariyê bixwazin. Li gor zanyariyên înternetê û çavkaniyên biguman tevnegerin!